Η Εθιά βρίσκεται
σε μια από τις νοτιότερες περιοχές της
Ελλάδας. Είναι ένα μικρό χωριουδάκι στην
επαρχία Μονοφατσίου, στα Αστερούσια
Όρη, σε υψόμετρο 740 μέτρων.
Για να προσεγγίσεις την Εθιά δεν πρέπει να έχεις τον νου σου σε πινακίδες - δεν υπάρχουν. Η πρώτη ένδειξη για το χωριό εμφανίζεται αφού ο ταξιδιώτης διανύσει 50 χιλιόμετρα από το Ηράκλειο και φτάσει στο χωριό Ροτάσι. Από εκεί ακολουθεί ανάβαση σε φρέσκια άσφαλτο που ελίσσεται σε γυμνές πλαγιές.Λίγα υψώματα πιο πέρα από τα σπίτια ατενίζεις το Λιβυκό πέλαγος αν έχει καλό καιρό.
α
Η ονομασία του χωριού είναι φυτωνύμιο, από το Ιτιά<Εθιά. Το χωριό αναφέρεται για πρώτη φορά το 1577 από τον Barozzi ως Etea, και από τον Καστροφύλακα ως Ettea με 46 κατοίκους το 1583. Στην αιγυπτιακή απογραφή του 1834, καταγράφεται ως Ethia με 10 οικογένειες Χριστιανών και 5 Τούρκων. Το 1881 οι Χριστιανοί ήταν 127. Όταν η Εθιά έγινε κοινότητα, σε αυτήν υπήχθη και ο οικισμός Ροτάσι.
α
αΗ Εθιά αριθμούσε κάποτε 300 κατοίκους και είχε 70 παιδιά στο δημοτικό σχολείο. Η δίψα για γράμματα όμως έκανε τις οικογένειες να μετακομίσουν» Σήμερα έχει 18 μόνιμους κατοικους. Ο πληθυσμός της Εθιάς μοιράστηκε τότε σε περιφερειακά κεφαλοχώρια, στο Ηράκλειο και στο εξωτερικό. Οι λιγοστοί μόνιμοι κάτοικοι σήμερα έχουν κορνιζάρει φωτογραφίες συγγενών τους που ζουν στο Τορόντο.
Χωρίς κοινοτικές επιδοτήσεις και κρατική επιχορήγηση, μαζεύοντας χρήματα από δωρεές σε μνημόσυνα και κηδείες, οι κάτοικοι κατάφεραν σταδιακά να φτιάξουν το οδικό δίκτυο, να υδροδοτήσουν το χωριό και να πλακοστρώσουν σοκάκια. Με προσωπικά τους έξοδα οι κάτοικοι ανέλαβαν να αναστηλώσουν και τα παλιά τους σπίτια διατηρώντας την παραδοσιακή αρχιτεκτονική τους.
a
Περισσότερα από 50 κτίσματα αναστηλώθηκαν, διατηρώντας την παραδοσιακή αρχιτεκτονική και λειτουργικότητά τους, με απόλυτο σεβασμό στο περιβάλλον. ενώ τουλάχιστον άλλα 30 παραμένουν διαλυμένα. Μια ντουζίνα άνθρωποι ξεχειμωνιάζουν πλέον μόνιμα εδώ, ενώ τα έργα συνεχίζονται. Τους τοίχους του παλιού σχολείου τούς κοσμούν φωτογραφίες των έργων ανάπλασης, αλλά και πορτρέτα παλιών κατοίκων που είναι θαμμένοι στο νεκροταφείο του χωριού.
Φτάνοντας στο σήμερα, βλέπουμε το χωριό να ξαναζεί, δικαιώνοντας τις προσπάθειες των κατοίκων: παρέες απολαμβάνουν την πλατεία του χωριού και ξαναγίνονται πανηγύρια μετά από 30 χρόνια. Η συλλογική προσπάθεια και η αλληλεγγύη των κατοίκων της είχαν ως αποτέλεσμα ένα ερειπωμένο χωριό να γίνει ένας ζωντανός παραδοσιακός οικισμός.
Την προσπάθεια των κατοίκων να αναπλάσουν την Εθιά μόνοι τους ανέδειξε και ο σκηνοθέτης Βασίλης Παναγιωτακόπουλος στο ντοκιμαντέρ με τίτλο «Το παλατάκι των Αορίων» . Το ντοκιμαντέρ του κέρδισε το πρώτο βραβείο στον πρώτο Διαγωνισμό Ταινιών Τεκμηρίωσης για το περιβάλλον και την ολοκληρωμένη ανάπτυξη των ορεινών περιοχών του Ιδρύματος Ανάπτυξης του Μετσόβιου Κέντρου Διεπιστημονικής Έρευνας του ΕΜΠ.
Σε αυτό το σημείο έχει ξεχειλίσει ο ποταμός Αναποδάρης και μας ανάγκασε να κάνουμε αναστροφή και να πάρουμε άλλο δρόμο.
Ο Αναποδάρης είναι το μεγαλύτερο σε μήκος ποτάμι της Κρήτης και φτάνει τα 40χλμ, ενώ κάθε χρόνο κατεβάζει περίπου 40 εκατομμύρια κυβικά νερού στην θάλασσα, ανάλογα με τις βροχοπτώσεις. Το όνομά του το οφείλει στο γεγονός ότι στην έξοδο του τις μέρες του χειμώνα που τρέχει πολύ νερό (επειδή συνήθως τους χειμερινούς μήνες στην περιοχή επικρατούν νότιοι άνεμοι), οι άνεμοι τραβούν προς τα μέσα το νερό του έτσι που αν κάποιος δει το ποτάμι να νομίσει ότι έχει ανάποδη ροή.
hikes, greece, crete, lasithi, mountains, mountain, south crete, village, villages, traditional,, ethia, tsoutsouros, tsoutsouras
